Nguyễn Mạnh Hùng (9 tuổi ở Lạng Sơn) mắc bệnh từ ba tuổi và, từ đó đến nay, ngày nào bé cũng phải tiêm hai mũi insulin để kiểm soát đường huyết. Anh Th., bố Hùng, cho biết Hùng có thói quen háo ngọt từ nhỏ và gia đình cũng không để ý. Vô tình, anh Th. phát hiện kiến bu vào nước tiểu của con trai, lại thấy con có dấu hiệu sút cân htif đã muộn. Hùng bị tiểu đường type I. Chín tuổi, Hùng nhỏ thó như trẻ lên sáu.
Trong số 286 bệnh nhi đang được điều trị tiểu đường tại Khoa Nội tiết- Di truyền- Chuyển hóa (BVNTƯ), hơn 90% mắc tiểu đường type I.
Bác sĩ Vũ Chí Dũng, Trưởng khoa Nội tiết- Di truyền- Chuyển hóa, BVNTƯ cho biết, tiểu đường type I thuộc loại bệnh tự miễn, khó có thể phòng ngừa được, và là dạng thường thấy ở trẻ em trên toàn cầu. Yếu tố thúc đẩy bệnh xuất hiện thường phức tạp. Stress làm gia tăng các nội tiết tố liên quan đến đường huyết, nhiễm vi sinh vật, một số kháng thể có trong thức ăn và thuốc. Các loại thuốc được xem là có liên quan đến tiểu đường bao gồm Acid Nicotinic, Cortisone, Interferon, thuốc điều trị AIDS, ung thư, thuốc diệt chuột, v.v..…
Một vài nghiên cứu còn đề cập đến yếu tố BSA (Bovin Serum Albumin) có trong sữa bò. BSA có thể tạo kháng thể chống lại tế bào beta của tuyến tụy gây thiếu insulin. Vì vậy cũng có khuyến cáo cho rằng ở trẻ dưới 12 tháng tuổi không nên cho dùng sữa tươi (sữa bò nguyên chất) mà cần dùng các sữa công thức đã được chế biến.
Nhiều người lớn vẫn không nghĩ tiểu đường có thể xảy ra trên trẻ con nên khi trẻ có triệu chứng như ăn nhiều, uống nhiều, tiểu nhiều, sụt cân nhanh, vẫn bỏ qua. Trường hợp nặng, trẻ trở nên lừ đừ, rối loạn tri giác hoặc hôn mê.
Tiểu đường type I ở trẻ em có diễn tiến rất nhanh. Từ lúc phát hiện sự thay đổi của trẻ như ăn uống nhiều và sụt cân đến lúc trẻ hôn mê chỉ khoảng 2 - 3 tuần.
Bác sĩ Dũng cho hay điều trị tại nhà và kiểm soát đường máu không tốt sẽ dẫn đến các biến chứng mạn tính như đục thủy tinh thể, tổn thương thận, cao huyết áp, phát triển chậm về thể chất, thậm chí tử vong.
Béo phì và lối sống tĩnh tại, ít vận động là nguyên nhân khiến trẻ cũng có thể mắc tiểu đường type II, căn bệnh thường gặp ở người lớn . Thống kê của Viện Dinh dưỡng Quốc gia cho thấy tỷ lệ trẻ béo phì đang gia tăng ở Hà Nội và TP.HCM. Bác sĩ Dũng cho biết 95% số bệnh nhi mắc tiểu đường type II bị béo phì. Đi cùng bệnh này là việc tăng các nguy cơ về tim, thận, tuần hoàn máu và các chứng loạn thị.
Điều trị cho trẻ mắc tiểu đường type II cũng không hề đơn giản. Khác với tiểu đường type I, bệnh lại tiến triển âm thầm, phải xét nghiệm mới phát hiện được. ĐNgoài dùng thuốc, còn phải ăn kiêng cực kỳ nghiêm ngặt, một chế độ ăn kiêng vốn không dễ thực hiện với trẻ đang độ tuổi phát triển.
Bệnh viện Nhi T.Ư đang điều trị cho 20 trường hợp tiểu đường sơ sinh, dưới sáu tháng tuổi. Tình trạng tăng đường huyết không kiểm soát được trong sáu tháng đầu sau đẻ là một rối loạn hiếm gặp.Tỷ lệ mắc là 1/215000 – 1/500 000 trẻ sơ sinh đẻ sống và xấp xỉ 50% biểu hiện bệnh trong bốn tuần đầu sau đẻ.
Bệnh đôi khi tái phát hoặc cố định suốt đời. Tỷ lệ cao trẻ bị tiểu đường tạm thời bị tái phát và tiến triển đến tiểu đường typoe II sau khi có biểu hiện bệnh nhiều năm. Nguyên nhân của tiểu đường sơ sinh là di truyền không đồng nhất, hoạt động bài tiết không bình thường dẫn đến mất chức năng của tuyến tụy hay đảo tụy, giảm số lượng tế bào beta thứ phát, tăng phá huỷ tế bào beta, và rối loạn chức năng tế bào beta, làm hạn chế bài tiết insulin.
Điều trị tiểu đường không đúng sẽ gây ra những biến chứng nhất định, trong đó có hạ đường huyết. Do não trẻ em cần được cung cấp đường nên, khi hạ đường huyết, ảnh hưởng trực tiếp đến não, làm giảm sự phát triển của não. Kết quả giảm trí thông minh và giảm thị lực nếu tình trạng hạ đường huyết kéo dài hoặc xảy ra thường xuyên.
Bác sĩ Dũng khuyến cáo, với trẻ mắc tiểu đường type I, cha mẹ nên đảm bảo đủ dinh dưỡng cho trẻ, không nên bắt trẻ kiêng khem quá mức. Trẻ vẫn có thể phát triển bình thường nếu được tiêm đủ insulin và chế độ ăn uống thích hợp. Trẻ mắc tiểu đường nên hạn chế bánh kẹo, chocolate, nước cốt dừa. Đặc biệt, không nên dùng nước ngọt có gas. Nên cho trẻ ăn thành nhiều bữa trong ngày. Nếu ăn quá nhiều trong một bữa, đường huyết dễ tăng cao. Cũng nên thường xuyên kiểm tra nồng độ đường trong máu của trẻ để có giải pháp thích hợp.
Biểu hiện của bệnh tiểu đường: Đi tiểu thường xuyên; khát nước nhiều, uống nước liên tục; nhanh đói dù ăn nhiều; sụt cân; mệt mỏi; khó tập trung suy nghĩ; nhìn mờ; nôn mửa, đau bụng