Lợi nhuận và phi lợi nhuận, ranh giới sẽ rõ ràng
Thứ trưởng Bùi Văn Ga nói: Thứ nhất là sự tăng quyền tự chủ cho các trường đại học về mọi mặt như đào tạo, nghiên cứu khoa học, tuyển sinh, chương trình đào tạo, in phôi bằng, cấp văn bằng cho sinh viên, gần như tự chủ tất cả. Theo đó, trường mạnh thì phát triển nhanh, trường yếu thì phát triển chậm; thậm chí có trường không phát triển. Có thể hình dung như khoán 10 trong giáo dục giúp các trường giải phóng sức sáng tạo cho các trường để phát triển mạnh.
Thứ hai, xã hội hóa giáo dục; từ xưa đến nay, chúng ta cứ lúng túng về vấn đề lợi nhuận và phi lợi nhuận -dường như không có danh giới; lần này luật đưa ra danh giới rất cụ thể giữa lợi nhuận và phi lợi nhuận để có sự đầu tư thích hợp.
Thứ ba, sẽ có sự phân tầng các cơ sở giáo dục đại học. Trước đây chưa có sự phân tầng nên đầu tư còn dàn trải. Sau này sẽ có sự đầu tư thích hợp. Luật GDĐH quy định rõ phải phân tầng thành các đai học nghiên cứu, đại học ứng dụng, cao đẳng và phải có tiêu chí riêng để để có chính sách đầu tư phù hợp.
Các trường sẽ tự định hướng để phát triển phù hợp từ sự phân loại chất lượng của từng tầng. Sau này sẽ có xếp loại chất lượng các trường đại học để phân loại các trường.
Thứ tư, sẽ có sự kiểm soát chất lượng các trường đại học -kiểm soát chất lượng từ đầu vào, trong quá trình đào tạo và cả chất lượng đầu ra bằng những tiêu chuẩn. Sẽ có những trung tâm bắt buộc các trường phải kiểm tra chất lượng đào tạo để người học chọn trường, chọn học gì, chất lượng thế nào. Tất cả mọi thứ đều phải công khai để người học biết.
Hội đồng trường như hội đồng nhân dân
- Song song với trao quyền tự chủ, dư luận lo lại những tiêu cực trong việc tuyển sinh, in phôi bằng và cấp bằng. Ngành sẽ có biện pháp quản lý tiêu cực này không?
Không phải trao quyền tự chủ là muốn làm gì thì làm mà sẽ có sự kiểm soát của hội động trường. Hội đồng trường cũng là một điểm mới lần này. Nó là một bộ phận riêng biệt thay mặt cho cơ quan quản lý nhà nước, đề ra chiến lược kế hoạch phát triển của nhà trường. Hội đồng trường, giống như hội đồng nhân dân, sẽ giám sát trực tiếp. Không phải ào ào, ai cũng tự chủ được. Hội đồng trường muốn mạnh phải kiểm soát.
Điều gì sẽ xảy ra nếu hội đồng trường sẽ bắt tay với trường để cùng tiêu cực vì lợi nhuận?
Nếu vi phạm thì sẽ bị xử lý theo pháp luật.
- Vậy ai sẽ kiểm soát họ?
Bộ GD&ĐT và Bộ Tài chính và các cơ quan quản lý nhá nước khác.
- Như vậy việc kiểm soát chất lượng là quan trọng nhưng Bộ GD&ĐT có kịp chuyển hướng không, khi mà, hiện nay, mới chỉ có Cục Kiểm định Chất lượng?
Năm 2013 Luật GD ĐH có hiệu lực nhưng không phải tất cả các điều kiện được thực hiện ngay. Dưới luật này sẽ có một loạt các văn bản hướng dẫn, các nghị định, thông tư, quyết định. Các trung tâm thành lập thế nào hoạt động ra sao sẽ có thông tư dưới luật hướng dẫn cụ thể.
- Bây giờ ngành GD&ĐT đã khởi động chưa?
2013 bắt đầu có hiệu lực nhưng phải phụ thuộc vào các văn bản dưới luật sẽ ra đời nhanh hay chậm nhưng và không thể chậm hơn được. Bây giờ các văn bản dưới luật dưới luật bắt đầu được soạn thảo.
- Ông lo ngại nhất điều gì trong việc thực hiện Luật GDĐH?
Phát triển một nền giáo dục hiện đại, tăng quyền tự chủ cho các trường, kiểm soát về chất lượng bài bản thì Luật sẽ đi vào cuộc sống. Tuy nhiên, năng lực quản lý không đồng đều giữa các trường. Có trường có năng lực tốt; có trường mới thành lập năng lực kém. Giai đoạn đầu có khó khăn nhưng các trường sẽ tự đào tạo để nâng cao chất lượng. Tạo ra thế cạnh tranh lành mạnh nên các trường phải đua nhau mà tiến. Các trường chất lượng kém sẽ không có người học.