THAM LUẬN

Tác động của biến đổi khí khậu đối với tài nguyên nước, hệ sinh thái vùng ven biển và biện pháp ứng phó, thích ứng với biến đổi khí hậu.

Vân Long, ngày 30/11 - 02/12/2009.

^{------------------------------}

Kính thưa:.........

Trong vòng 200 năm trở lại đây, khi công nghiệp hoá phát triển, nhân loại bắt đầu khai thác than đá, dầu lửa, sử dụng các nhiên liệu hoá thạch...  Cùng với các hoạt động công nghiệp tăng lên, nhân loại  bắt đầu thải vào bầu khí quyển một lượng khí CO₂, nitơ ôxít, mêtan... khiến cho nhiệt độ bề mặt trái đất nóng lên.

Hầu hết giới khoa học đều công nhận biến đổi khí hậu mà biểu hiện chính là sự nóng lên toàn cầu và mực nước biển dâng tạo nên các biến đổi trong các vấn đề thời tiế hiện nay, là một trong những thách thức lớn nhất đối với nhân loại trong thế kỷ 21.

Thiên tai và các hiện tượng khí hậu cực đoan khác đang gia tăng ở hầu hết các nơi trên thế giới, nhiệt độ và mực nước biển toàn cầu tiếp tục tăng nhanh đang là mối lo ngại của các quốc gia trên thế giới.

Tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu được dự báo là rất nghiêm trọng nếu không có giải pháp và chương trình ứng phó kịp thời đặc biệt là đối với các quốc đảo và các quốc gia ven biển. Theo báo cáo mới nhất của Liên hiệp quốc, nguyên nhân của hiện tượng biến đổi khí hậu 90% do con người gây ra, 10% là do tự nhiên.

Là quốc gia ven biển, Việt Nam được dự đoán là một trong những nước bị tác động tồi tệ nhất trên thế giới do sự biến đổi khí hậu, những tác động nghiêm trọng nhất sẽ ảnh hưởng đến dân số đất nông nghiệp và tổng sản phẩm quốc nội GDP do một diện tích lớn đất nông nghiệp mầu mỡ sẽ bị ngập nước.

Nhận thức rõ ảnh hưởng của biến đổi khí hậu, Việt Nam đã sớm tham gia và phê chuẩn công ước khung của Liên Hợp Quốc về Biến đổi Khí hậu và Nghị định thư Kyoto. Nhiều bộ, ngành, địa phương đã và đang triển khai các chương trình dự án nghiên cứu tình hình diễn biến và tác động của biến đổi khí hậu đến tài nguyên, môi trường, sự phát triển kinh tế - xã hội và xây dựng, thực hiện các giải pháp ứng phó, thích ứng với biến đổi khí hậu.

Hoạt động thích ứng với biến đổi khí hậu được thực hiện, có nghĩa là từng bước chấp nhận những chi phí linh hoạt và tối thiểu, là cấp thiết. Mặc dù nó không có đủ khả năng ngăn chặn những biến động khí hậu sẽ xảy ra trong vòng hai hoặc ba thập niên tới, nhưng sẽ cho phép bảo vệ xã hội và nền kinh tế các quốc gia tránh khỏi tác động của biến đổi khí hậu ở mức độ nhất định. Ví dụ, cung cấp thông tin tốt hơn, cải thiện công tác quy hoạch, cung cấp các giống cây và hạ tầng cơ sở với khả năng thích nghi cơ động hơn.

Kính thưa các đồng chí.

Ninh Bình là một tỉnh ven biển nằm ở phía Nam đồng bằng châu thổ sông Hồng, phía Bắc giáp tỉnh Hà Nam, phía Đông và Đông Bắc giáp tỉnh Nam Định, phía Tây và Tây Bắc giáp tỉnh Thanh Hoá, phía Tây và Tây Bắc giáp tỉnh Hoà Bình, phía Đông Nam giáp biển Đông; Diện tích tự nhiên 1.388,7 km², dân số 922.582 người, có 8 đơn vị hành chính cấp huyện là: thành phố Ninh Bình, thị xã Tam Điệp và 6 huyện: Nho Quan, Gia Viễn, Hoa Lư, Yên Mô, Yên Khánh và Kim Sơn; có 147 xã, phường, thị trấn.

Là tỉnh có địa hình đa dạng: có vùng đồi núi, vùng đồng bằng và vùng ven biển, là tỉnh có tiềm năng phát triển du lịch, phát triển công nghiệp và kinh tế biển đồng thời là địa phương sẽ chịu tác động mạnh mẽ của biến đổi khí hậu. Nếu như mực nước biển dâng cao khoảng 1m vào những năm cuối thế kỷ này thì phần lớn diện tích thuộc các huyện Kim Sơn, Yên Khánh và Yên Mô sẽ bị ngập chìm trong nước, phần lớn diện tích đất nông nghiệp của tỉnh sẽ bị nhiễm mặn không thể canh tác được…

Nhận thức được nguy cơ cũng như những thuận lợi trong công tác bảo vệ môi trường nói chung và để từng bước ứng phó với biến đổi khí hậu nói riêng tỉnh Ninh Bình đã tập trung vào thực hiện một số nhiệm vụ trọng tâm:

1. Từ quan điểm ứng phó với biến đổi khí hậu dựa trên nguyên tắc phát triển bền vững, ngay từ năm 2005, tỉnh đã xây dựng và phê duyệt định hướng chiến lược phát triển bền vững tỉnh Ninh Bình giai đoạn 2006 - 2010 và định hướng đến năm 2020; Lập Quy hoạch bảo vệ môi trường tỉnh đến năm 2020; Thực hiện công tác điều tra cơ bản nguồn tài nguyên thiên nhiên; Phát triển kinh tế - xã hội dựa trên quy hoạch và kế hoạch đảm bảo phát huy tiềm năng thế mạnh của địa phương trên cơ sở phân vùng lãnh thổ, phân vùng chức năng phù hợp với vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên và môi trường.

2. Tăng cường công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức và trách nhiệm của cộng đồng về bảo vệ môi trường, đặc biệt là vấn đề ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đe doạ đến cuộc sống con người, kế hoạch hành động để có những giải pháp ứng phó, thích ứng biến đổi khí hậu đến các cơ sở sản xuất, kinh doanh, lãnh đạo của UBND, Phòng Tài nguyên và Môi trường các huyện, thành phố, thị xã. Các hoạt động tuyên truyền theo chủ đề của biến đổi khí hậu còn được tổ chức thường xuyên vào các dịp cao điểm như kỷ niệm hưởng ứng Ngày Môi trường Thế giới 05/6, Ngày làm cho Thế giới sạch hơn,…

3. Hạn chế, từng bước xoá bỏ loại hình sản xuất thủ công, công nghệ lạc hậu, tiêu tốn nhiên liệu hoá thạch, để giảm phát thải khí nhà kính, điển hình:

- Kiên quyết xoá bỏ hình thức nung đốt gạch, vôi thủ công. Đến nay đã xóa bỏ 100% lò nung vôi, gạch thủ công trên địa bàn thành phố Ninh Bình, có trên 90% lò gạch thủ công trên địa bàn toàn tỉnh đã được xoá bỏ và theo kế hoạch toàn bộ các lò gạch thủ công sẽ xóa bỏ hoàn toàn vào năm 2010.

- Đình chỉ sản xuất đối với 2/4 dây chuyền sản xuất xi măng lò đứng do không thực hiện các biện pháp khắc phục ô nhiễm môi trường (Công ty cổ phần Thiên Sơn, Gia Thanh, Gia Viễn; Cơ sở sản xuất xi măng Cầu Yên, Ninh An, Hoa Lư); di dời, đóng cửa một số cơ sở gây ô nhiễm môi trường gần khu dân cư (Xí nghiệp cơ khí Tiến lực, Xí nghiệp hợp kim sắt Tân An, Xưởng tái chế nhựa phế liệu của Công ty TNHH hữu nghị Việt Trung, Cơ sở sản xuất nhựa Đức Hà, Cơ sở đúc thép Phúc Hưng,…). Khắc phục triệt để ô nhiễm môi trường của Nhà máy Nhiệt điện Ninh Bình I, không chấp thuận triển khai dự án Nhà máy nhiệt điện Ninh Bình II, công suất 300MW tại thành phố Ninh Bình.

4. Việc thẩm định công nghệ và các giải pháp bảo vệ môi trường đối với các dự án đầu tư từng bước nâng cao, góp phần ngăn chặn các dự án có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng đầu tư trên địa bàn tỉnh.

5. Tập trung cao vào công tác bảo tồn và phát triển tài nguyên rừng và đa dạng sinh học:

Bảo vệ tốt năm hệ hệ sinh thái đặc trưng: hệ sinh thái rừng trên núi đá vôi, hệ sinh thái gò đồi, hệ sinh thái vùng đồng bằng, hệ sinh thái các thủy vực và hệ sinh thái vùng ven biển. Tiêu biểu là rừng đặc dụng Hoa Lư, Khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước Vân Long, Vườn quốc gia Cúc Phương và rừng ngập mặn ven biển Kim Sơn; phát động các phong trào trồng và bảo vệ rừng, phủ xanh đất trống đồi núi trọc, trồng cây xanh trên các trục đường, vườn hoa, công viên,...Các dự án phủ xanh đất trống đồi núi trọc theo Chương trình “327”, dự án trồng mới 5 triệu ha rừng theo Quyết định “661”, dự án trồng cây ăn quả vùng đồi núi, dự án trồng rừng phòng hộ kết hợp nuôi trồng thuỷ sản huyện Kim Sơn được thực hiện khá hiệu quả góp phần quan trọng vào việc bảo tồn đa dạng sinh học.

6. Triển khai xây dựng kế hoạch hành động của tỉnh Ninh Bình nhằm triển khai chương trình mục tiêu Quốc gia  ứng phó với biến đổi khí hậu, bước đầu thực hiện định hướng phát triển bền vững vùng bãi bồi ven biển Kim Sơn, trong đó đã tiến hành lập quy hoạch chi tiết quản lý vùng bãi bồi, quy hoạch hợp lý vùng nuôi trồng thuỷ sản với vùng bảo tồn, rừng ngập mặn ven biển…

Kính thưa các đồng chí.

Mặc dù đã có nhiều cố gắng, thực tiễn nhận thức về biến đổi khí hậu hiện nay còn rất hạn chế đặc biệt là ở cấp địa phương do vậy nâng cao nhận thức, tăng cường năng lực, khả năng ứng phó với biến đổi khí là nhiệm vụ cấp thiết hiện nay. Để thực hiện được điều đó trong thời gian tới chúng ta cần tổ chức thực hiện tốt và có hiệu quả một số công việc sau:

Một là, cần có đánh giá khoa học về mức độ, tác động của biến đổi khí hậu ở Việt Nam. Đánh giá diễn biến khí hậu, xây dựng kịch bản về biến đổi khí hậu, đặc biệt là mực nước biển dâng, đánh giá tác động của biến đổi khí hậu đến các lĩnh vực, các ngành, các địa phương.

Hai là, cần sớm hoàn thiện cơ sở phương pháp luận và các hướng dẫn để xác định các giải pháp ứng phó với biến đổi khí hậu; nghiên cứu triển khai một số dự án thí điểm về ứng phó với biến đổi khí hậu đối với các lĩnh vực, địa phương nhạy cảm và  dễ bị tác động xấu do biến đổi khí hậu và nước biển dâng.

Ba là, tăng cường  năng lực tổ chức, thể chế, chính sách về biến đổi khí hậu. Xây dựng bổ sung hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, cơ chế, chính sách đảm bảo cơ sở pháp lý để triển khai các hoạt động ứng phó với biến đổi khí hậu.

Bốn là, tăng cường công tác tuyên truyền giáo dục nâng cao nhận thức, trách nhiệm về biến đổi khí hậu, trước mắt tập trung cho đối tượng là người quản lý và ra quyết định ở các cấp, đặc biệt cấp địa phương;

Năm là, cần lồng ghép vấn đề ứng phó với biến đổi khí hậu vào chiến lược, chương trình, quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế xã hội của từng ngành, từng địa phương. Cần có chế chính sách tăng cường năng lực tài chính để xây dựng thực hiện các chương trình ứng phó với biến đổi khí hậu cho các ngành địa phương.

Một lần nữa thay mặt lãnh đạo ngành tài nguyên&môi trường tỉnh Ninh Bình tôi trân trọng cảm ơn Diễn đàn các Nhà báo Môi trường Việt Nam và tổ chức Oxfam đã lựa chọn tôi được thay mặt tỉnh Ninh Bình tham luận về “Tác động của biến đổi khí khậu đối với tài nguyên nước, hệ sinh thái vùng ven biển và biện pháp ứng phó, thích ứng với biến đổi khí hậu”.

Kính chúc các đồng chí đại biểu đại diện cho các nhà báo viết về môi trường từ các báo Trung ương và địa phương, đại diện các cơ quan quản lý và nghiên cứu về biến đổi khí hậu dự hội nghị sức khoẻ và hạnh phúc.

Chúc hội thảo của chúng thu được nhiều kết quả tốt đẹp.

Ông Chu Thanh Hà

Phó Giám đốc Sở Tài nguyên&Môi trường tỉnh Ninh Bình